Trwał właśnie odpływ morza. Fala przybojowa delikatnie uderzała w podnóże ławicy w Samobrives. Między skałami rozlewały się kałuże wody. Granit¹ błyszczał niczym nawoskowany heban.² Trzeba było poruszać się wśród gęstej trawy morskiej,³ której zakończenia pękały, wyrzucając małe fontanny soku. Należało uważać, aby się nie poślizgnąć, gdyż upadek byłby bolesny.

Jakaż ilość mięczaków znajdowała się w tej kolonii: podobne do wielkich ślimaków brzegówki, omułki, wenusy, maktry,⁴ a przede wszystkim miliony ostryg!

Sześć najpiękniejszych kryło się za morskimi roślinami. Nie, pomyliłem się: było ich tylko pięć. Miejsce szóstej było wolne!

Właśnie w tym momencie ostrygi otwierały się pod wpływem promieni słonecznych, aby w pełni odetchnąć świeżością bryzy.⁵ Dało się słyszeć rodzaj pieśni, żałosnej niczym litania wielkopostnego tygodnia.

Muszle mięczaków były szeroko otwarte. Między ich przeświecającymi żeberkami zarysowało się kilka twarzy łatwych do rozpoznania.

Jedna z nich należała do Ratona, ojca, filozofa, mędrca, który potrafił akceptować życie w każdej jego postaci.

“No cóż – myślał – po szczurzym żywocie zostać mięczakiem nie jest przyjemnie. Ale trzeba sobie znaleźć wytłumaczenie oraz rację egzystencji i akceptować rzeczy takie, jakimi one są!”

W drugiej ostrydze widać było niezadowoloną, skwaszoną twarz; oczy rzucały błyskawice. Na próżno usiłowała wydobyć się ze swojego więzienia. To pani Ratonna.

– Być zamkniętą w tym upokarzającym więzieniu ja, która byłam pierwszą damą naszego miasta Ratopolis!⁶ – mówiła. – Ja, która po dotarciu do stadium ludzkiego byłabym wielką damą, księżniczką może!… Ach, ten przeklęty Gardafour!

W trzeciej ostrydze ukazało się ogłupiałe oblicze kuzyna Ratégo, beztroskiego gamonia, małego tchórza, który niczym zając nadstawiał uszy na najmniejszy hałas! Musicie wiedzieć, że, wykorzystując swoją pozycję kuzyna, oczywiście starał się o względy swojej kuzynki. Lecz Ratina, jak wiadomo, kochała innego, czego Raté zazdrościł mu serdecznie.

– Cóż za los być zamkniętym między dwoma skorupami! – użalał się. – W czasach, kiedy byłem szczurem, mogłem przynajmniej biegać, uciekać, uganiać się za kotami i szczurzycami! A teraz wystarczy, że zostanę zebrany wraz z tuzinem podobnych do mnie i jakiś wielki nóż sprzedawczyni ostryg otworzy mnie brutalnie; znajdę się na stole jakiegoś bogacza, zostanę zjedzony… żywy prawdopodobnie!

W czwartej ostrydze znajdował się kucharz Rata, mistrz dumny ze swoich talentów, bardzo pewny swoich umiejętności.

– Przeklęty Gardafour! – wykrzykiwał. – Jeśli kiedyś wpadnie w moje ręce, skręcę mu kark! Ja, Rata, mistrz kuchni, wciśnięty między dwie skorupki muszli! A moja żona Ratana…

– Jestem tutaj – rozległ się cichy głos dochodzący z piątej ostrygi. – Nie smuć się mój biedny Rato! To, że nie mogę zbliżyć się do ciebie, wcale nie oznacza, że nie jestem blisko, a kiedy będziesz wspinał się na wyższe szczeble rozwoju, dokonamy tego razem!

Wspaniała Ratana! Okrąglutka kobietka, prosta, skromna, kochająca bardzo swego męża i jak on oddana swojemu państwu.

Tymczasem smutna litania przybrała ton żałobny. Kilka setek ostryg, oczekując wybawienia, przyłączyło się do tego koncertu lamentów. Serce się ściskało. A jakaż to była boleść dla ojca Ratona i dla pani Ratonny, którzy byli przekonani, że ich córka już nigdy nie będzie z nimi!

Nagle nastała cisza. Skorupki pozamykały się.

Na brzeg przybył Gardafour odziany w swoją długą szatę czarnoksiężnika, w tradycyjnej czapce na głowie, o zaciekłym wyrazie twarzy. Obok niego szedł ubrany z przepychem książę Kissador. Wprost trudno sobie wyobrazić, do jakiego stopnia władca ten zadowolony był ze swojej osoby i jak, idąc, kołysał się zabawnie, aby dodać sobie wdzięku.

– Gdzie jesteśmy? – zapytał.

– Przy kolonii ostryg w Samobrives, mój książę – odpowiedział uniżenie Gardafour.

– A rodzina Ratonów?…

– Wciąż w tym samym miejscu, gdzie ją umieściłem, aby sprawić panu przyjemność.

– Ach, Gardafourze – ciągnął dalej książę, podkręcając wąsa – ta mała Ratina! Jestem nią oczarowany! Musi być moją! Płacę ci za to, abyś mi służył i, jeśli ci się nie powiedzie, strzeż się!

– Książę – odpowiedział Gardafour – chociaż mogłem zamienić całą tę rodzinę szczurów w mięczaki, zanim odebrano mi moją moc, nie mogę uczynić z nich ludzi! Jedynie wróżka Firmenta ma taką moc!

– Dlaczego więc, Gardafourze, nie związałeś się z nią?

– Mój książę, proponowałem to jej już wiele razy. Połączywszy siły moglibyśmy być panami świata!… Lecz ona odrzuciła mnie!

– Niezdara! – odrzekł książę, którego zarozumiałość nie miała równej sobie. – Ja załatwiłbym to należycie! No więc, gdzie jest ostryga z tą głupiutką?

Obaj weszli na ławicę, aby dotrzeć do miejsca, gdzie Gardafour sądził, że znajdzie Ratinę.

W tym samym czasie, po drugiej stronie ławicy, pojawiły się dwie postacie. Była to wróżka Firmenta i młody Ratin, który trzymał przy samym sercu muszlę o dwóch skorupkach, zawierającą jego ukochaną.

Nagle ujrzeli księcia i czarnoksiężnika. Przystojny młodzieniec zbladł cały.

– Gardafourze, co ty tutaj robisz? – powiedziała wróżka. – Znowu coś knujesz?

– Firmento – odrzekł czarnoksiężnik – dlaczego odmówiłaś połączenia swej mocy z moją?

– Geniusz dobra sprzymierzony z geniuszem zła?! Nigdy!

– Wróżko Firmento – odezwał się wtedy książę Kissador – wiesz, że oszalałem dla tej uroczej Ratiny, która jest wystarczająco rozsądna, aby nie odrzucić człowieka z moją pozycją! Tak więc dam ci wszystko, o co mnie poprosisz, jeżeli tylko będzie moją od momentu, w którym uczynisz ją dziewczyną…

– Kiedy uczynię ją kobietą – odpowiedziała Firmenta – należeć będzie do tego, którego kocha.

– Tego impertynenta! – zaripostował książę Kissador. – Tego Ratina, którego Gardafour z łatwością zamieni w osła, kiedy tylko wydłużę mu uszy!

Słysząc tę obelgę, młody człowiek aż podskoczył. Chciał rzucić się na księcia, aby ukarać jego zuchwałość, lecz wróżka powstrzymała jego dłoń.

– Opanuj swą wściekłość – rzekła. – Nie czas teraz na zemstę, a obelgi księcia obrócą się pewnego dnia przeciwko niemu. Czyń, co masz uczynić i odchodzimy.

Ratin posłuchał i, przycisnąwszy po raz ostatni ostrygę do swoich ust, poszedł położyć ją w miejscu, które niedawno zajmowała, wśród swej rodziny. Następnie razem z wróżką oddalił się.

Książę Kissador i Gardafour byli dobrze zorientowani w tym, co się stało. Nie sprawiłoby im zatem wcale trudności zabranie Ratiny, lecz w tej właśnie chwili morze zaczęło zalewać ponownie ławicę w Samobrives. Obaj mieli tylko tyle czasu, aby schronić się przed przyborem wody.

Wkrótce woda zaczęła zalewać ostatnie wierzchołki skał i wszystko zniknęło w rozległym aż po horyzont morzu, którego kontur zlewał się z niebem.

* * *